การเปิดเสรีการค้าบริการในอาเซียน (AFAS)

 ความเป็นมา

 1.     ในปี 2538 อาเซียนได้ริเริ่มความร่วมมือด้านบริการขึ้น เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการเป็นผู้ให้บริการในภูมิภาค โดยที่ประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 5 ได้มีมติให้อาเซียนเริ่มความร่วมมือสาขาใหม่ คือ บริการ และรัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียน (AEM) ได้ลงนามในความตกลงว่าด้วยการบริการของอาเซียน (ASEAN Framework Agreement on Service – AFAS) ในวันที่ 15 ธันวาคม 2538

สาระสำคัญของ AFAS

2.     เสริมสร้างความร่วมมือด้านบริการของอาเซียน เพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพและความสามารถในการแข่งขัน สร้างความสามารถในการบริการอย่างหลากหลาย  และกระจายการบริการ   ทั้งในและนอกอาเซียน

3.      ยกเลิกข้อจำกัดสำคัญในการค้าบริการในอาเซียน

4.      เปิดเสรีการค้าบริการทั้งในทางลึกและทางกว้างให้มากกว่าที่ประเทศสมาชิกให้ในความ    ตกลงการค้าบริการภายใต้ WTO (GATS) โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อการเป็นเขตการค้าบริการเสรี

การดำเนินการ

5.      ผู้นำอาเซียนตกลงให้มีการเจรจาจัดทำข้อผูกพันด้านการเข้าสู่ตลาดและการประติบัติเยี่ยง  คนชาติ และข้อผูกพันอื่นๆ สำหรับทุกสาขาบริการ และทุกรูปแบบการให้บริการ  โดยอาเซียนได้เริ่มการเจรจารอบแรกในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2541  ซึ่งในรอบแรกนี้ เน้นบริการ 7 สาขา ได้แก่ การเงิน  การขนส่งทางทะเล  การขนส่งทางอากาศ  โทรคมนาคม  ท่องเที่ยว  ก่อสร้างและบริการธุรกิจ  โดยมีเป้าหมายให้มีการจัดทำข้อผูกพันที่ดีกว่าที่ผูกพันไว้ใน GATS  ที่เรียกว่า GATS-plus commitments ในเรื่องการเข้าสู่ตลาด  การประติบัติเยี่ยงคนชาติ และอื่นๆ   ทั้งนี้ การเจรจารอบแรกไม่ประสบผลสำเร็จเท่าที่ควร  เนื่องจากประเทศสมาชิกต่างยื่นข้อเสนอผูกพันที่ไม่มีนัยสำคัญมากนัก  และผูกพันการเปิดเสรีเฉพาะเท่าที่กฎหมายของแต่ละประเทศได้ให้อำนาจไว้   เท่านั้น

6.      ต่อมา อาเซียนได้เปิดการเจรจาเปิดเสรีบริการรอบที่สองในช่วงวันที่  1 มกราคม 2542  ถึง   วันที่ 31 ธันวาคม 2544  โดยในรอบนี้ ได้กำหนดแนวทางการเจรจาเป็น 2 ระยะ คือ ในระยะสั้น ให้จัดทำข้อผูกพันในสาขาร่วม/สาขาย่อยร่วม (Common services sectors/ subsectors)  ได้แก่ สาขา/สาขาย่อยที่ประเทศสมาชิกสี่ประเทศขึ้นไปยื่นข้อผูกพันภายใต้ GATS หรือ AFAS  ส่วนในระยะยาว ให้มีการเคลื่อนย้ายบริการเสรีในทุกสาขาบริการ โดยให้มีความยืดหยุ่นได้ในบางสาขา/รูปแบบ

7.      อาเซียนได้จัดทำข้อผูกพันการเปิดเสรีในการเจรจารอบที่สองเสร็จสิ้นแล้ว เมื่อเดือนกันยายน 2544   อย่างไรก็ตาม แม้ประเทศสมาชิกจะเปิดเสรีให้แก่กันเพิ่มขึ้นจากที่ได้ผูกพันไว้ในการเจรจารอบแรก  แต่ข้อเสนอก็ยังคงไม่มีสาระสำคัญมากเท่าที่ควร

        สำหรับข้อเสนอไทย  เป็นการเปิดเสรีน้อยกว่าหรือเท่าที่กฎหมายในปัจจุบันให้อำนาจไว้ และอาเซียนอื่นๆ ก็ได้ยื่นข้อเสนอในระดับที่ใกล้เคียงกัน

สถานะล่าสุด

8.      ในวันที่ 15 กันยายน 2544   AEM ได้ให้ความเห็นชอบให้เปิดการเจรจาเปิดเสรีบริการรอบที่สาม ระหว่างปี 2545-2547  และมอบหมายให้เจ้าหน้าที่อาวุโสด้านเศรษฐกิจอาเซียนปรับปรุงวิธีการเจรจาเปิดเสรีเพื่อให้ผลการเจรจามีความคืบหน้ามากขึ้น

------------------------------------

สำนักเอเชียตะวันออก     

พฤศจิกายน 2544